Διευρύνει τη θεματολογία των διερευνητικών επαφών η Τουρκία

από Stavros Giakouvis

Όπως αναμενόταν, η τουρκική αντιπροσωπεία, στην οποία συμμετείχε και ο εκπρόσωπος της τουρκικής προεδρίας, Ιμπραήμ Καλίν, άνοιξε τη βεντάλια των θεμάτων κατά την επανέναρξη των διερευνητικών επαφών στην Κωνσταντινούπολη, οι οποίες διήρκεσαν τρεισήμισι ώρες. 

Ο 61ος γύρος των διερευνητικών διαπραγματεύσεων διεξήχθη στο Ντολμά Μπαχτσέ το οποίο χρησιμοποιείται ως προεδρικό γραφείο στην Κωνσταντινούπολη.

Οι δύο αντιπροσωπείες έπιασαν το νήμα των συζητήσεων από τον 60ό γύρο των διερευνητικών επαφών που διεξήχθησαν στην Αθήνα την 1η Μαρτίου του 2016. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της ΕΡΤ από την Κωνσταντινούπολη, οι Τούρκοι έθεσαν στο τραπέζι την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Β.Α. Αιγαίου, το καθεστώς μικρών νησιών που δεν κατοικούνται (γκρίζες ζώνες), θέμα εναέριου χώρου, ενώ πρότειναν και ένα μηχανισμό για τον έλεγχο του μεταναστευτικού.

Ο επόμενος γύρος των διερευνητικών αναμένεται να διεξαχθεί στην Αθήνα.

Χαρακτηριστικές είναι οι δηλώσεις και του κυβερνητικού εκπροσώπου Χρήστου Ταραντίλη. Ξεκινώντας την εξ αποστάσεως ενημέρωση των πολιτικών συντακτών είπε πως ο «στόχος είναι να πιάσουμε το νήμα απ’ το σημείο που διακόπηκαν οι επαφές το 2016. Να εξετάσουμε αν υπάρχει σημείο σύγκλισης για να οδηγηθούμε ενδεχομένως σε διαπραγματεύσεις για το ένα και μοναδικό θέμα που μας απασχολεί: αυτό της οριοθέτησης της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, στη βάση του διεθνούς δικαίου». Και υπογράμμισε: «Είναι ξεκάθαρο (…) ότι καμία συζήτηση δεν αφορά την εθνική κυριαρχία και τα δικαιώματα της χώρας μας. Είναι αυτονόητο ότι η ελληνική πλευρά προσέρχεται με καλή πίστη και προσδοκά να πράξει το ίδιο και η τουρκική».

Η ανησυχία του ΣΥΡΙΖΑ

Την επανέναρξη των διερευνητικών χαιρέτισε από την πρώτη στιγμή ο ΣΥΡΙΖΑ, που τάσσεται υπέρ του εποικοδομητικού διαλόγου με την Τουρκία, με στόχο μια έντιμη συμφωνία.

Η αξιωματική αντιπολίτευση δεν κρύβει την ανησυχία της για την έλλειψη στρατηγικής της κυβέρνησης απέναντι σε μια Τουρκία που είναι η πιο επιθετική της τελευταίας 25ετίας, όπως υπογράμμισε, πρόσφατα ο Αλέξης Τσίπρας.

Η ανησυχία αυτή ενισχύεται και από την έλλειψη έγκαιρης και ενδελεχούς ενημέρωσης εκ μέρους της κυβέρνησης Μητσοτάκη, η οποία διεκδικεί εθνική συναίνεση εν είδει λευκής επιταγής. Το πρόσφατο παρελθόν της συντηρητικής παράταξης, ωστόσο, δεν εμπνέει καμία εμπιστοσύνη – και ο ΣΥΡΙΖΑ επιμένει να ξέρει ποιες είναι οι κόκκινες γραμμές.

Κατρούγκαλος: Δεν δεχόμαστε διεύρυνση της ατζέντας

«Ο ΣΥΡΙΖΑ στηρίζει ανεπιφύλακτα την επανέναρξη των διερευνητικών επαφών, καθώς μόνο με τον διάλογο μπορούμε να φτάσουμε σε μια λύση της διαφοράς μας με την Τουρκία. Από την άλλη, αυτές ξεκινούν με ένα χάντικαπ: ο πρωθυπουργός δεν πέτυχε να εξασφαλίσει ένα πλαίσιο κυρώσεων που θα λειτουργούσαν ως εγγύηση ότι θα συζητήσει σοβαρά η Τουρκία και ότι δε θα ξαναγυρίσει στην επιθετική και προκλητική συμπεριφορά της προηγούμενης χρονιάς». Αυτό υπογράμμισε ο Τομεάρχης Εξωτερικών του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία Γιώργος Κατρούγκαλος μιλώντας σήμερα σε τηλεοπτικούς και ραδιοφωνικούς σταθμούς με αφορμή την επανέναρξη των διερευνητικών επαφών με την Τουρκία.

Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών σχολίασε ότι η πολιτική της Τουρκίας είναι «μια στο καρφί και μια στο πέταλο», κάνοντας μια επίθεση γοητείας ότι τάχα αυτή είναι υπέρ του διαλόγου κι εμείς κατά, ενώ από την άλλη πλευρά ακολουθεί μια προκλητική ρητορική και επιθετική πολιτική στο πεδίο, όπως είδαμε στο πρόσφατο επεισόδιο στα Ίμια. «Το θέμα που για εμάς αποτελεί κόκκινη γραμμή είναι ότι δεν δεχόμαστε διεύρυνση της ατζέντας με θέματα εθνικής κυριαρχίας. Όμως αυτό δεν φτάνει για τις διερευνητικές. Θα πρέπει να προχωρήσουμε τη συζήτηση στην κατεύθυνση μιας έντιμης συμφωνίας».

Δεν πρέπει, δηλαδή, να προεξοφλήσουμε ναυάγιο στις διερευνητικές και να επιδιώξουμε απλώς να κερδίσουμε τη συζήτηση για το blame game που θα ακολουθήσει, τόνισε ο Γ. Κατρούγκαλος. Γι’ αυτό όμως χρειάζεται μία σαφής εθνική στρατηγική, που αυτή τη στιγμή απουσιάζει, παρατήρησε.

Όπως ανέφερε ο Τομέαρχης Εξωτερικών του ΣΥΡΙΖΑ, ο Κυρ. Μητσοτάκης δεν έχει προσδιορίσει με ποιους στόχους πηγαίνει η χώρα στις διερευνητικές, ούτε δέχεται να διαμορφωθεί εθνικό μέτωπο και εθνική στρατηγική σε ένα συμβούλιο πολιτικών αρχηγών. Η παρέμβαση Σαμαρά – όπως επισήμανε – είναι ένας από τους λόγους που εξηγούν το κενό αυτό πολιτικής: φοβάται προφανώς ο πρωθυπουργός τις αντιδράσεις της εθνικιστικής ομάδας της Νέας Δημοκρατίας. «Άλλωστε, ήδη έχει “πιάσει τόπο” η ιδιόμορφη αυτή ομηρεία του κ. Μητσοτάκη από τον κ. Σαμαρά. Πώς αλλιώς εξηγείται το γεγονός ότι τα Μνημόνια με την Β. Μακεδονία, σε εφαρμογή της Συμφωνίας των Πρεσπών, κατατέθηκαν στη Βουλή, αλλά δεν ήρθαν μέχρι στιγμής για ψήφιση;» υπογράμμισε.

Το ιστορικό των διερευνητικών

Η διαδικασία των εμπιστευτικών διερευνητικών επαφών συμφωνήθηκε τον Μάρτιο του 2002, στο πλαίσιο της διαδικασίας της ελληνο-τουρκικής προσέγγισης που εγκαινιάσθηκε το 1999 και είναι άτυπες συνομιλίες και όχι διαπραγματεύσεις.

Σκοπός είναι να διερευνηθεί εάν και κατά πόσον υπάρχει κοινός τόπος και συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την έναρξη διαπραγματεύσεων που θα μπορούσαν ενδεχομένως να καταλήξουν σε συμφωνία για την υφαλοκρηπίδα και την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.

Σε περίπτωση που διαφανεί ότι δεν καθίσταται δυνατή η εξεύρεση κοινού εδάφους, πάγια θέση της Ελλάδας, η οποία συνάδει απολύτως με το διεθνές δίκαιο και έχει τεθεί και ως κριτήριο στην ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, είναι η παραπομπή του ζητήματος στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ΔΔΧ).

Δεδομένου, όμως, ότι η Τουρκία δεν έχει αναγνωρίσει τη γενική υποχρεωτική δικαιοδοσία του Δικαστηρίου, απαιτείται ειδική συμφωνία (συνυποσχετικό) που θα αποτελέσει τη νομική βάση για τη δικαιοδοσία του ΔΔΧ.